Muğla Büyükşehir Belediyesi tarafından 2008 yılında Kurtuluş Savaşı’nın önemli sembollerinden biri olan İsmet Tayyaresi’nin birebir ölçülerde maketi hazırlanarak Uğur Mumcu Bulvarı üzerine yerleştirildi. İngiliz yapımı de Havilland DH-9 model uçaktan esinlenilerek hazırlanan maketin yapımında İngiltere Uçak Müzesi’nden alınan çizimler ve Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) uçak mühendislerinin teknik katkıları kullanıldı. Muğla Belediyesi işçilerinden oluşan dokuz kişilik ekip tarafından montajı yapılan uçak maketi, kısa sürede kentin sembollerinden biri haline geldi ve yoğun ilgi gördü.
YERİNİN DEĞİŞTİRİLMESİ TEPKİ ÇEKMİŞTİ
Ancak önceki dönem Muğla Büyükşehir Belediyesi yönetimi tarafından 26 Nisan 2023’te MUSKİ Genel Müdürlüğü önünde bulunan tayyare yaklaşık 50 metre ileriye taşınarak farklı bir noktaya yerleştirildi. Muğla’nın simgelerinden biri olarak görülen uçağın daha geri planda kalan bir noktaya alınması vatandaşların tepkisine neden oldu. Birçok kişi, tarihi ve sembolik değeri yüksek olan uçağın adeta köşeye bırakıldığını belirterek yeniden görünür bir noktaya taşınmasını istedi.
YENİDEN KENTİN KALBİNE YERLEŞTİRİLDİ
Muğla Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Aras ile Menteşe Belediye Başkanı Gonca Köksal’ın talimatlarıyla başlatılan çalışmalar sonucunda İsmet Tayyaresi yeniden kentin merkezine taşındı. Yapılan düzenlemelerle tarihi uçağın maketi, Uğur Mumcu Bulvarı’ndaki döner kavşağın ortasına yerleştirildi. Böylece Muğla’nın sembollerinden biri olan İsmet Tayyaresi yeniden kentin kalbinde yerini alarak halkın ilgisine sunuldu.
İSMET TAYYARESİ’NİN TARİHİ
İsmet Tayyaresi’nin hikâyesi Kurtuluş Savaşı’nın en zorlu dönemlerine uzanıyor. 1921 yılında İngiliz yapımı de Havilland DH-9 tipi bir Yunan bombardıman uçağı Aydın’ın Kuşadası ilçesine bağlı Davutlar mevkiine zorunlu iniş yaptı. Uçağın parçalanmasını engelleyen bölgedeki çiftçiler, Yunan askerlerini etkisiz hale getirerek uçağı ele geçirdi.
Parçalar halinde Muğla’ya getirilen uçak, marangozlar ve demircilerin çalışmalarıyla kısa sürede onarıldı. Tayyaare makinisti Eşref Bey’in teknik katkılarıyla yalnızca 10 gün içinde yeniden uçabilir hale getirilen uçak, 19 Ağustos 1921’de kahraman pilot Vecihi Hürkuş tarafından ilk deneme uçuşunu gerçekleştirdi.
SAKARYA SAVAŞI’NDA GÖREV ALDI
İsmet Tayyaresi daha sonra Sakarya Meydan Muharebesi sırasında keşif ve taarruz görevlerinde kullanıldı ve Türk havacılık tarihinde önemli bir yere sahip oldu. Savaş sonrasında eğitim amaçlı kullanılan uçağın orijinali bugün İzmir’deki Hava Teknik Okullar Komutanlığı’nda sergileniyor.
Muğla’da bulunan maket ise yalnızca bir replikadan ibaret değil; bir kentin hafızasını, Kurtuluş Savaşı’nın direniş ruhunu ve Anadolu insanının imkânsızlıklar içindeki başarısını simgeleyen önemli bir hatıra olarak görülüyor.
